CREATE ACCOUNT

*

*

*

*

*

*

FORGOT YOUR PASSWORD?

*

Land- en zeevogels

EP-Middelste-Jager
November 2014

Een aparte of bijzondere vorm van het vogels kijken, is het observeren van 'zeetrek'. Zeetrek, het woord zegt het al, is trek over zee. Vogels vliegen niet alleen over land, maar soms ook over zee naar noord of zuid, al naar gelang het jaargetij.

Daarbij is er wel een verschil tussen landvogels en zeevogels. Landvogels vliegen in bepaalde gevallen wel over zee, zeevogels trekken (bijna) nooit over land. Dit klinkt natuurlijk allemaal wat verwarrend. Daarom een nadere uitleg.

Er is geen heel scherpe grens te trekken tussen land- en zeevogels. Het zijn ook geen aparte families of zo. We noemen een vogelsoort een landvogel, als hij het grootste deel van het jaar, van zijn leven, op land voorkomt: als hij er broedt, voedsel zoekt, rondvliegt en slaapt. Maar op trek moet een landvogel natuurlijk ook wel eens over zee vliegen: het Marsdiep of de Middellandse Zee oversteken of de Noordzee, als het overwinteringsgebied in Engeland ligt. Toch houden landvogels niet van vliegen over zee, ze doen dat alleen als het moet. Een trekvogel op IJsland kan alleen maar een heel stuk over zee. Maar de weersomstandigheden moeten dan gunstig zijn.
Zeevogels zijn vogelsoorten die het overgrote deel van het jaar op of boven zee leven. Ze komen alleen aan land om te nestelen en de jongen uit te broeden. Dat kan nu eenmaal niet op zee. Maar direct na de broedtijd trekken ze weer naar zee waar ze hun voedsel vinden en waar ze ook rusten en slapen. Er is ook een categorie die je kustvogels kunt noemen. De meeuwen bijvoorbeeld. Die zie je veel op land, maar ze zijn ook absoluut niet bang om de zee op te trekken. Binnen één familie kan je zowel land- als zeevogels hebben. De wilde eend bijvoorbeeld is een echte landvogel. Hij zit wel veel op water, maar dat is binnenwater: sloten, kanalen, moerassen, rivieren en meren. De zwarte zee-eend echter hoort bij de andere groep. Die soort leeft buiten de broedtijd steeds buitengaats.

Bij het kijken naar zeetrek, gaat het de meeste vogelaars vooral om zeevogels. Soorten zoals de jan-van-gent, de stormvogels, de pijlstormvogels, de bijzondere alken en koeten en de jagers staan met stip op het lijstje van de vogelaar. Het lastige is dat deze soorten meestal ver uit de kust blijven. Alleen harde wind brengt ze binnen zichtafstand. Harde wind is eigenlijk zelfs te weinig. Het moet stormachtig zijn of stormen. En ook nog uit het westen of noordwesten. Vervelend daarbij is dan weer dat er veel zand stuift en het hard kan regenen. Bovendien vliegen de vogels vaak door de golfdalen en moet je in heel korte tijd voldoende zien om de soort op naam te kunnen brengen. Anders is het dier al voorbij en een tweede kans krijg je niet. Zeetrek kijken is voor specialisten en voor bikkels!
Onze dorpsgenoot Kees Camphuysen kijkt heel veel over zee. Vanaf paal 9. Soms dagen achtereen in de vroege morgen, van het moment dat het licht wordt en dan op zijn minst enkele uren lang. Daarbij noteert hij alles: de soorten, de leeftijd van de vogels, de aantallen, de vliegrichting etc. Daarmee verzamelt hij heel veel gegevens over die soorten. Hij telt niet alleen de echte zeevogels, maar alle soorten. Ook de land- en kustvogels: meeuwen, sterns, strandlopers. En soms is dat hard 'werken', want de aantallen vogels die passeren kunnen enorm zijn. Wat te denken van 6756 zilvermeeuwen die op 29 oktober in 2 uur tijd voorbij vlogen? Helemaal extreem zijn ruim 27.000 zwarte zee-eenden in 2 uur (op 6 mei) en op 16 mei zelfs 51.930 eenden? Veel zeldzamer zijn de vale, noordse en grauwe pijlstormvogel, met slechts af en toe een exemplaar. Dat zijn de moeilijke soorten die lang niet voor iedereen zijn weggelegd. Maar bij regelmatige strandwandelingen moet bijvoorbeeld een jan-van-gent voor iedereen wel lukken!

Op de foto een Middelste Jager op trek boven zee.

Deze tekst verscheen eerder in dorpsblad De Hoornder. Met dank aan Adriaan en Sytske Dijksen (Foto Fitis) voor tekst en beeld.

 

TOP